|
Đình làng Dọc
Đình làng Dọc nằm trong vùng chiến khu cách mạng thuộc xã Việt Hồng, huyện Trấn Yên (tỉnh Yên Bái). Đây là nơi còn giữ được những nét văn hóa Kinh – Tày độc đáo và đã được xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh theo quyết định số 41/QĐ/UBND ngày 4/2/2005 của Ủy ban nhân dân tỉnh Yên Bái.
Nơi thành lập đội du kích Cổ Văn
Đêm ngày 9/5/1945, tại khu rừng Sim Cổ Văn, (sau khu nhà của ông Nghiêm Văn Tuân) lãnh đạo chủ chốt của Đội du kích Cổ Văn đã họp phiên đầu tiên dưới sự chủ toạ của đồng chí Đội Anh, gồm có các ông Đội Minh, Đội Hà, Đội Lý và các ông phó tổng Thả, Lý Thương, Hoàng triều Cống, Nông Văn Liên, Hoàng Văn Bình, Phan Văn Học đã thống nhất nội dung chương trình hoạt động của đội du kích...
Trung đoàn 165 xã Khánh Thiện
Trung đoàn 165 đã được thành lập tại xã Khánh Thiện, huyện Lục Yên được công nhận là di tích lịch sử cách mạng theo quyết định số 701/2004/QĐ – UBND ngày 28/12/2005. Và cũng từ nơi này các cán bộ, chiến sỹ của Trung đoàn đã xuất quân ra đi tiêu diệt quân thù ở khắp các chiến trường.
Đền Tuần Quán
Toạ lạc bên bờ sông Hồng hiền hoà, Đền Tuần Quán lâu nay không chỉ được biết đến là điểm cúng lễ, cầu an lành của tín đồ phật tử thập phương, mà còn được xem như một trong những điểm đến không thể thiếu trong hành trình tâm linh cầu tài cầu lộc của du khách xa gần trong những dịp đầu xuân.
Đền, đình chùa Nam Cường
Trải qua những thăng trầm của lịch sử, Đền Mẫu - Đình - Chùa không những là nơi cầu tế cho quốc thái - dân an, nơi hội họp sinh hoạt làng xã mà trong kháng chiến còn là nơi cán bộ Việt Minh phát động nhân dân đứng lên giành chính quyền về tay cách mạng (tháng 8/1945), là trụ sở làm việc của chính quyền xã từ buổi ban đầu, là kho dự trữ lương thực, là điểm dừng chân của một số đơn vị khi vào giải phóng Điện Biên Phủ, là lớp học trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, là nơi tiễn đưa bao lớp thanh niên trong xã lên đường tòng quân
Đền, chùa Rối
Đền đã được tu sửa, tôn tạo nhiều lần. Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Đền trở thành nơi ở và nơi làm việc của cán bộ cách mạng. Thời kỳ này, Đền không có người thờ cúng, trông coi nên các cỗ ngai và đồ thờ tự được xếp vào một nơi không ai chú ý đến. Đến năm 1953 thì 4 cỗ ngai bị mất, đến năm 1979 thì 5 bát hương bằng đá cũng bị thất lạc.
Chùa Ngọc Am
Từ khi hình thành, chùa đón nhận cùng lúc hai tên: Nhân dân nói chung và Phật tử nói riêng thường dùng tên dân gian để đặt cho ngôi chùa thiêng kính của mình: "Chùa Am"; còn nhà chùa, sư, tiểu và thày cung văn lại sử dụng pháp danh "Tùng Lâm Tự" một cách trân trọng.
Đền Hóa Cuông
Theo quan niệm, đó là nơi giao nhau của khí trời và đất, nơi hòa quyện của âm và dương. Xa xa, hai bên tả, hữu là hai ngọn đồi như Thanh Long, Bạch Hổ án ngữ. Ba phía có ngòi Hóa Cuông uốn khúc bao quanh tạo cảm giác như ngôi đền nằm trên bán đảo của hồ nước. Phía trước đền có ba cây si cổ thụ xòe tán ôm lấy đền càng tăng thêm vẻ huyền bí, u tịch riêng của thế giới tâm linh
Đền Thác Bà
Sân đền sát bờ sông, cổng tam quan kề quốc lộ. Thế đứng của đền vừa hứng thụ khí địa linh ứng của trời đất, vừa tiếp đón khách thập phương chiêm bái thuận tiện. Lý do vừa tiền vừa hậu là như thế, ngẫm cho cùng thì cách phân tích này đều có sự hợp lý của nó.
Chùa Linh Thông
 Chùa Linh Thông được tạo dựng từ lâu đời bằng gỗ lim khang trang, rộng rãi với những đường nét chạm khắc công phu. Đến nay, bảo tàng tỉnh còn lưu giữ được một bệ sen, theo xác định ban đầu bệ sen này có niên đại thế kỷ XVIII. Chùa có tam quan, có một nhà thờ tổ, một dãy nhà khách và nơi phục vụ ăn, ở, sinh hoạt. Toàn bộ công trình này được dựng trên một gò đất cao (tục gọi là Gò Chùa ) nổi lên giữa cánh đồng làng, cách khu dân cư chừng 300m. Nơi đây thoáng mát, rộng rãi, thuận tiện cho việc quan sát và cũng dễ dàng lui tới.
Kế Khấu ly
 Kế Khấu Ly - điểm đầu tiên của đất Bản Mù theo hướng Bắc (đi từ huyện lỵ lên), nơi bộ đội và chiến sĩ của ta đã chọn để tiến hành trận đánh lịch sử, ngày 9/12/1948, tiêu diệt 3 đại đội của địch. Nơi đây có vị trí chiến lược, rất thuận lợi cho chiến tranh du kích, "tiến có thể công, lui có thể thủ", khu này có 10 xã người Mông, 1 xã người Thái, trong đó địa điểm được chọn là Bản Mù.
Thành Viềng Công
Qua năm tháng và qua sự tàn phá của hai cuộc chiến tranh chống Pháp, chống Mỹ, thành cổ Viềng Công xưa không còn nguyên vẹn như trước, chỉ còn lại một số đoạn thành cũ, lũy tre xưa và dấu tích của ba cửa thành. Tuy nhiên, những giá trị lịch sử mà nhân dân thành Viềng Công đạt được trong lịch sử là những điều đáng ghi nhận và cần được bảo lưu. Thành Viềng Công xứng đáng được ghi nhận là một địa điểm di tích văn hóa – lịch sử của huyện Văn Chấn nói riêng và tỉnh Yên Bái nói chung.
Di tích Gò Cọ, làng Chiềng
 Di tích Gò Cọ, làng Chiềng, trước thuộc làng Chiềng, nay là thôn Trung Mỹ, xã Cường Thịnh, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái. Di tích Gò Cọ, làng Chiềng có toạ độ 104°45’Kinh độ Đông, 21°45’vĩ độ Bắc, cách trung tâm xã 500 m. Để đến được di tích có thể đi bằng đường bộ khá thuận lợi. Từ thành phố Yên Bái (Ga Yên Bái) tới ngã ba Nam Cường theo đường sân bay (khoảng 1km) rồi rẽ phải theo đường liên xã là tới di tích.
Đình làng Yên
 Đình làng Yên hay còn gọi là Đình Vân An thuộc thôn Thanh Hùng 2, xã Tân Thịnh, thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái. Đình làng Yên cách trung tâm thành phố Yên Bái 3,5 km. Đi bằng đường bộ từ trung tâm km 5 đi theo đường Trần Phú khoảng 1,2 km, rẽ bên phải vào đường Thanh Hùng, đi 2 km đến UBND xã Tân Thịnh, rẽ phải 300 m là tới đình.
Đền Bái Dương
 Đền Bái Dương toạ trên quả đồi nhỏ bên bờ tả sông Thao thuộc thôn Bái Dương, xã Tuy Lộc, thành phố Yên Bái. Ngôi đền đã có lịch sử hàng trăm năm, căn cứ hơn 10 đạo sắc phong còn giữ được trong Di tích vào các dịp đăng quang, khánh thọ các vua triều Nguyễn đã sắc phong cho đền, cho phép nhân dân thờ thần mẫu Thánh nương thần nữ thiên Tây ngạn Ngọc Dung (tương truyền công chúa thời Hùng Vương dựng nước) bảo vệ đất nước, che chở cho nhân dân lâu nay ling ứng. Đồng thời còn tôn thờ Tản viên Sơn thượng đẳng thần, vị thần biểu trưng cho sức mạnh của dân tộc Việt Nam.
Đình Ngòi A
Đình Ngòi A nằm quay mặt ra hướng Tây Nam, trên mặt bằng tổng thể chia làm 2 khu vực rõ rệt. Khuôn viên đình Ngòi A nhỏ, hẹp. Trước cửa, là hai cây hoa đại lớn, tán cây toả bóng khắp sân đình. Khu kiến trúc chính có diện tích 62m2, gồm một toà nhà 4 gian, được kết cấu theo lối kiến trúc gỗ truyền thống, kết cấu theo lối chữ Đinh. Gồm 3 gian Đại bái và một gian hậu cung.
Đền Trạng
Đền Trạng có tên chữ là “Quang Minh linh từ”, thuộc xã Yên Thái, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái. Đền Trạng nằm gần tỉnh lộ Yên Bái – Mậu A, cách thành phố Yên Bái 37 km và cách thị trấn Mậu A huyện Văn Yên 3 km. Du khách tới thăm di tích Đền Trạng có thể đi tàu Lào Cai –Yên Bái hoặc Hà Nội - Lào Cai, xuống ga Mậu A rồi xuôi theo tỉnh lộ Mậu A – Yên Bái. Nếu đi đường bộ thì đến cầu Trạng bắc qua ngòi Trạng thuộc địa phận xã Yên Thái là đến di tích .
Đình Hòa Quân
 Khác với các di tích khác, đình Hòa Quân nằm trong một tổ hợp kiến trúc tôn giáo tín ngưỡng thống nhất gồm Đình, Chùa, Miếu. Di tích đình Hòa Quân có một vị trí quan trọng trong hệ thống các di tích văn hóa tâm linh ở bờ tả ngạn sông Hồng.
Đồn Đại Bục, Đại Phác, Đồn Gióm
 Di tích Đồn Đại Bục, Đại Phác và Đồn Gióm đều nằm trên các quả đồi cao hơn các mảng đồi lân cận có tầm quan sát rộng. Đại Bục (cao điểm 85). Đại Phác (cao điểm 327), Đồn Gióm (cao điểm 383) trong đó riêng địa điểm Đại Phác có 2 khu, khu A và khu B cách nhau chừng 70m, địa hình, địa vật 3 điểm di tích không cách quá trụ sở 1,5km nên công tác bảo vệ, giữ gìn và phát huy di tích có nhiều lợi thế.
Chùa Hang São
 Chùa hang São là một trong những hang động đẹp, là một bảo tàng địa chất sống động có giá trị đặc biệt trong việc nghiên cứu sự hình thành và phát triển của các cư dân Việt cổ. Chùa hang São đã ăn sâu trong tiềm thức dân gian, là nơi sinh hoạt tôn giáo tín ngưỡng lành mạnh của các cư dân địa phương.
Chùa Long Khánh
Đề tài hoa sen được thể hiện rất nhiều ở Long Khánh tự, đây là đề tài phổ biến trong hệ tư tưởng của Phật giáo. Đề tài hoa sen hầu như quán xuyến toàn bộ tư duy sáng tạo của Long Khánh tự, hoa sen ở bệ tượng phật, hoa sen ở Cửa Võng, đôi khi là chi tiết cánh sen cách điệu. Cánh sen của các bệ tượng phật bằng chất liệu đất nung thế kỷ XVII (ba pho tượng Tam Thế) có xu hướng mập hơn, thanh thoát hơn những cánh sen của những pho tượng có niên đại muộn hơn thế kỷ XIX.
Đình Khả Lĩnh
Đình Khả Lĩnh thuộc xã Đại Minh, huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái. Đình có diện tích 2.678m2, dựa lưng vào đồi cao, mặt hướng về phía Đông Bắc. Phía trước có thuỷ tụ, cách sông Chảy không xa. Đình được nhân dân dựng lên để biết ơn, tưởng nhớ đến vị thần Cao Sơn Đại Vương và Thành Hoàng Làng - ông tổ của dòng họ Nguyễn đã có công khai phá mảnh đất này, lập thành làng vào cuối thế kỷ XVII.
Đình Lương Nham
Đình Lương Nham có tên khác là Đình Trắng ở Tổ 39, phường Yên Thịnh, thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái. Đình Lương Nham cách trung tâm thành phố Yên Bái 4 km. Để đến được di tích ta chỉ có thể đi bằng đường bộ. Từ trung tâm thành phố Yên Bái (km5) đi theo đường Đinh Tiên Hoàng (hướng Yên Bái - Hà Nội) tới km 7,5 (trụ sở UBND Phường Yên Thịnh), rẽ tay phải theo đường Lương Yên 2 km nữa là tới di tích.
Đình Đông Thịnh
Đình đặt cách biệt với khu dân cư, diện tích là 60,6 m2, xây dựng theo kiểu tường hồi bít đốc, với chất liệu vữa tam hợp (vôi, mật, cát). Hai bên đầu hồi đắp hình phù điêu hai con dơi lớn thể hiện ước mong hạnh phúc đến với mọi nhà. Hai cột phía trước hiện nay vẫn còn lưu giữ được đôi câu đối, phía trên đắp hình hoa mai nổi.
Đình Bằng Là
Đình Bằng là vừa là nơi sinh hoạt văn hoá, tín ngưỡng của nhân dân Mường Mẻng, vừa là nơi đón tiếp, điểm dùng chân của nhiều nhà hoạt động cách mạng; để tuyên truyền giác ngộ cách mạng, xây dựng vùng đệm cho chiến khu Vần chuẩn bị cho cuộc cách mạng tháng Tám tại Yên Bái. Tại đây đã diễn ra 3 cuộc họp bí mật triển khai lệnh toàn quốc kháng chiến của chủ tịch Hồ Chí Minh, thành lập chi bộ đảng lãnh đạo đội du kích và lực lượng vũ trang, chống thực dân Pháp giành những chiến công hiển hách tại Đèo Din, Lũng Bũm.
Khu ủy Tây Bắc
Trong thời gian hơn một năm Khu ủy đóng ở xã Phù Nham, nhân dân các dân tộc bản Chanh và một số bản của xã Phù Nham và huyện Văn Chấn đã đóng góp nhiều công sức dựng nhà cửa, lán trại, cung cấp lương thực thực phẩm cho cán bộ, quân đội để góp phần vào công cuộc kháng chiến chống Thực dân Pháp của bốn tỉnh Tây Bắc đi đến thắng lợi.
Di tích Khảo cổ học Bến Mậu A
Là di tích khảo cổ học thuộc thời đại hậu kỳ đá cũ, nên hầu hết di vật nằm dưới lòng đất. Song do việc san gạt đồi làm đường xuống sông, do việc đào bới để trồng trọt, làm móng nhà, chuồng lợn, đào giếng nên rất nhiều di vật đã được moi lên. Một phần di tích coi như đã bị huỷ hoại. Tuy nhiên còn 1 phần vẫn giữ được nguyên trạng, có thể tiếp tục khai quật nghiên cứu, đánh giá một cách khách quan giá trị di tích này.
Di tích Đá Xô và Đồi Dân Quân
Đây là 2 di tích lịch sử cách mạng có ý nghĩa quan trọng, ghi lại chiến tích lịch sử đấu tranh anh dũng của quân và dân xã Cát Thịnh anh hùng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ. Trong đó, Di tích lịch sử Đá Xô nằm trên đỉnh dãy núi Đá Xô, thuộc thôn Vực Tuần, xã Cát Thịnh. Đây là địa điểm tập hợp lực lượng và là căn cứ của Đội du kích Đá Xô trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp (1946 - 1954).
Đèo Lũng Lô
 Hơn 200 ngày đêm quân và dân ta vừa mở đường, vừa bảo vệ và vận chuyển hàng nghìn tấn lương thực, quân trang, vũ khí đạn dược phục vụ chiến đấu đến nơi an toàn, đèo Lũng Lô đã trở thành con đường huyết mạch góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ lịch sử.
Đình Kỳ Can
 Ngày 29 tháng 1 năm 2012 (tức ngày 7 tháng Giêng năm Nhâm Thìn) xã Y Can (huyện Trấn Yên) vừa long trọng tổ chức lễ đón nhận bằng công nhận đình Kỳ Can được xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh. Tới dự buổi lễ có đồng chí Lê Xuân Định – Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các đồng chí lãnh đạo huyện Trấn Yên, chính quyền xã Y Can và đông đảo nhân dân ở 12 thôn trong xã.
Đình Phúc Hòa
 Đình Phúc Hòa thuộc địa phận thôn Phúc Hòa, xã Hán Đà. Đình thờ 3 vị tiền nhân là Hiển công đài vàng Quý Minh Đại vương, Hoàng công phò mã Án sát Đại vương và Hồng Hoa công chúa là con và cháu của vua Hùng Duệ Vương thứ 18.
.
|