YÊN BÁI
NƠI HỘI TỤ CỦA ĐỒNG BÀO CÁC DÂN TỘC
Yên Bái là một tỉnh miền núi nằm ở khu vực chuyển tiếp giữa miền Tây Bắc và Trung du Bắc bộ, có một vị trí trọng yếu về quân sự và kinh tế của Việt Nam. Tỉnh có diện tích tự nhiên 6.888 km2 với ¾ là đồi núi, có 01 thành phố (Yên Bái), 01 thị xã (Nghĩa Lộ) và 7 huyện thị (Yên Bình, Lục Yên, Trấn Yên, Văn Chấn, Trạm Tấu và Mù Cang Chải). Toàn tỉnh có 180 xã, phường, thị trấn.
Mảnh đất Yên Bái là một trong những địa bàn sinh tụ của người Việt cổ, có nền văn hóa phát triển liên tục và khá rực rỡ. Qua các di vật, di chỉ được phát hiện ở Hang Hùm (huyện Lục Yên), thạp đồng Đào Thịnh, Hợp Minh (huyện Trấn Yên), trống đồng Minh Xuân (huyện Lục Yên)...đã chứng minh điều đó.
Yên Bái có nhiều tiềm năng với nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú. Nhiều loại khoáng sản quý hiếm như vàng, bạc, đá quý, đồng, chì, kẽm, sắt, cao lanh,vàng, sa khoáng...Đất rừng màu mỡ thuận lợi cho trồng trọt và chăn nuôi. Nhiều loại cây đặc sản có giá trị kinh tế cao như cây quế, cây chè Suối Giàng; nhiều loại cây ăn quả nổi tiếng như cam, hồng không hạt Lục Yên; nhãn Văn Chấn; gạo nếp Tú Lệ...
Vùng đất này có nhiều thắng cảnh thiên nhiên gắn liền với nền văn hóa của người Việt cổ như: Danh thắng quốc gia hồ Thác Bà với hơn 1300 hòn đảo lớn nhỏ, nơi đây có thuỷ điện Thác Bà “đứa con đầu lòng” của ngành thuỷ điện Việt Nam, danh thắng quốc gia ruộng bậc thang Mù Cang Chải một trong những nơi có ruộng bậc thanh đẹp trên thế giới, có nhiều hang động đẹp đã thu hút nhiều khách du lịch tới tham quan như hang Hùm, hang Thẩm Thóong, có cánh đồng Mường Lò lớn thứ nhì vùng Tây Bắc đã đi vào câu ca: “Nhất Thanh, nhì Lò, tam Tấc, tứ Than”.
Ở vị trí cửa ngõ miền Tây bắc của Tổ quốc, Yên Bái còn là điểm dừng chân của các dòng người thiên di từ đồng bằng Bắc Bộ lên, từ phương Bắc xuống sinh cư lập nghiệp. Hiện nay vùng đất Yên Bái là nơi quần cư của 30 dân tộc anh em với dân số trên 75 vạn người, trong đó dân tộc Kinh chiếm 54%, dân tộc Tày chiếm 17%, dân tộc Dao chiếm 9,1%, dân tộc Mông chiếm 8,1%, dân tộc Thái chiếm 6,1% .
Đặc điểm phân bố dân cư các dân tộc ở Yên Bái không có lãnh thổ tộc người rõ rệt, họ sống xen kẽ với nhau. Tuy vậy mỗi dân tộc đều có những vùng quần tụ đông đảo của mình. Tại các vùng này dân số dân tộc đó chiếm tỷ lệ cao hơn so với dân tộc khác cùng cư trú. Tiêu biểu là người Hmông cư trú tập trung ở hai huyện Trạm Tấu và Mù Cang Chải; người Thái, người Mường ở huyện Văn Chấn; người Dao ở các huyện Văn Yên, Văn Chấn; người Cao Lan ở huyện Yên Bình; người Kinh ở thành phố Yên Bái, thị xã Nghĩa Lộ; người Tày, người Nùng ở các huyện Lục Yên, Văn Chấn; người Khơ Mú ở xã Nghĩa Sơn huyện Văn Chấn; người Xá Phó ở xã Châu Quế Thượng huyện Văn Yên...
Các dân tộc cư trú ở những độ cao khác nhau nên phân thành vùng cao và vùng thấp và rẻo giữa. Nhà ở, tập quán sản xuất, đời sống văn hóa của đồng bào ở mỗi vùng có những nét đặc thù riêng. Người Hmông ở vùng cao có ngôi nhà truyền thống là nhà đất, làm lúa nương; người Tày, Nùng, Thái, Mường ở nhà sàn với nền văn minh lúa nước; người Dao cư trú rẻo giữa trồng lúa nương và lúa nước, có 3 loại hình nhà ở: nhà sàn, nhà đất, nhà nửa sàn nửa đất...
Cùng chung sống lâu đời trên vùng đất Yên Bái, đồng bào các dân tộc có truyền thống yêu nước đoàn kết giúp đỡ nhau trong chinh phục thiên nhiên, bảo vệ Tổ quốc. Từ khi có Đảng, truyền thống vẻ vang đó càng được hun đúc và trở thành sức mạnh to lớn cùng cả nước làm nên cuộc cách mạng tháng 8 năm 1945, vững bước đi lên trong thời kỳ đổi mới.
Thực hiện chính sách dân tộc một cách sáng tạo và đúng đắn trong các lĩnh vực của đời sống – xã hội những năm qua tỉnh Yên Bái đã đạt được những thành tựu to lớn và toàn diện: Duy trì sự tăng trưởng liên tục, nền kinh tế chuyển dịch đúng hướng. Hệ thống cơ sở hạ tầng điện, đường, trường, trạm được xây dựng và phát triển. Đời sống nhân dân cơ bản ổn định và có vùng được cải thiện rõ rệt. An ninh, trật tự an toàn xã hội được giữ vững...Đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật được Nhà nước quan tâm đào tạo. Số cán bộ có trình độ đại học và trên đại học ngày càng tăng. Bản sắc văn hóa, kho tàng nghệ thuật cổ truyền các dân tộc được sưu tầm, lưu giữ và phát huy. Niềm tin của nhân dân với Đảng, quan hệ máu thịt giữa Đảng và nhân dân được củng cố bền chặt hơn.
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, của Bác Hồ, được sự quan tâm của cả nước mỗi bước đi lên của tỉnh nhà đều có sự đóng góp của từng dân tộc, từng dòng họ và từng gia đình. Tất cả kết thành khối đại đoàn kết toàn dân phấn đấu đưa tỉnh Yên Bái giàu mạnh, xã hội công bằng và văn minh, nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc.